حقوق مردم

محمد رضا پهلوی بسیار آدم باروحیه ای بود

او همواره کیفش دستش بود و به محض آن که تظاهرات شدیدی می شد ، به خانه مامان (انگلیس آمریکا) می رفت

و به هوادارانش خیانت می کرد و آن ها را تنهامی گذاشت

25 مرداد 1332 ، یکی از آن روز هاست که اعلیحضرت کیفش را بست و در رفت

سال قبل هم خواست برود ولی نگذاشتند

نهایتا انگلیس و آمریکا 28 مرداد کودتا کردندو شاه ، پیروزمندانه برگشت

محمد رضا پهلوی 27 دی ماه سال 1357 هم همین فکر را کرده بود و فرار کرد تا ژنرال هایزر کودتا کند و او برگردد

نشد که نشد !!!

تاریخ : شنبه 1395/05/23 ساعت 07:00

25 مرداد 1332 اولین فرار محمدرضا پهلوی از ایران

محمدرضا پهلوی 3 روز پس از آنکه پیروزی کودتاچیان 28 مرداد را قطعی دید، به کشور بازگشت. خروج شاه از ایران بدون هیچ تشریفاتی و بدون تشکیل «شورای سلطنت»، از نظر بسیاری «فرار شاه» تلقی شد. از جمله دکتر حسین فاطمی وزیر خارجه وقت ایران که «خروج شاه بدون اطلاع قبلی» را «فرار» دانست و اعلام کرد این کار شاه به منزله استعفای اوست.

فرآوری: فهیمه السادات آقامیری- بخش تاریخ ایران و جهان تبیان

نگاهی کوتاه به مرداد سال 1332

زمینه های کودتای 28 مرداد 1332 که از ماه ها قبل ایجاد شده بود، باعث گردید که شاه نگران حضور خود در ایران باشد و می خواست هنگام کودتا علیه دکتر مصدق در کشور نباشد. در همین ایام توافق انگلستان و آمریکا برای ساقط کردن حکومت مصدق که قبلاً طرح ریزی شده بود به مرحله اجرا درآمد. شاه در 22 مرداد حکم عزل مصدق و نخست وزیری سرلشکر زاهدی را صادر نمود و خود پس از صدور فرمان، به شمال ایران عزیمت کرد. در ساعت 2 بامداد فرمانده گارد شاهنشاهی فرمان را به مصدق ابلاغ کرد ولی وی هنگام خروج از منزل بازداشت شد و رادیو تهران این اقدام را کودتا خواند. دراین هنگام شاه و همسرش با یک هواپیما از طریق عراق از ایران خارج شده و به ایتالیا رفت. روزهای 25 تا 27 مرداد، در سراسر ایران اجتماعات بزرگی تشکیل شد و از دولت لغو نظام سلطنتی درخواست گردید. تمام این حوادث به نفع دکتر مصدق پیش می رفت تا اینکه طبق نقشه قبلی، اوضاع از بامداد 28 مرداد تغییر کرد و کودتا شکل گرفت. شاه نیز پس از دریافت خبر سقوط مصدق، در 31 مرداد همان سال به ایران بازگشت ، در ادامه به جزئیات این مطلب می پردازیم.

شاه طی کودتای 28 مرداد 1332 با طرح سازمان مخفی اطلاعات بریتانیا و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، مصدق را برکنار نمود. این عملیات از روز 25 مرداد آغاز شد. شاه پیش از آغاز عملیات به ویلایش در کلاردشت رفت و با شکست خوردن اولین مرحله از کودتای 25 مرداد ابتدا به بغداد و سپس به رم رفت؛ ولی سه روز بعد، طرفداران شاه موفق به اجرای کودتای 28 مرداد و تسخیر ساختمان رادیو و سایر مراکز دولتی شدند. تنها پس از آن بود که شاه به ایران بازگشت. مصدق برکنار، زندانی و پس از پایان دوره زندان، به احمدآباد تبعید شد.

سرهنگ نعمت الله نصیری مامور تسلیم حکم شاه به محمد مصدق بود

شاه مخلوع 22 مرداد 1332 در اقدامی غیرقانونی، حکم برکناری محمد مصدق از نخست وزیری را به صورت محرمانه امضا کرد و بلافاصله برای در امان ماندن از تبعات این امضا به کلاردشت رفت. این حکم باید پیش از امضا توسط او از تصویب مجلس شورای ملی می گذشت؛ در حالی که هفدهمین دوره مجلس شورای ملی 20 مرداد 1332 با برگزاری رفراندوم منحل شده بود. بنابراین اقدام شاه غیرقانونی بود. او علاوه بر حکم برکناری مصدق، حکم نخست وزیری سرلشکر زاهدی که بازنشسته ارتش بود را هم امضا کرد. سرهنگ نعمت الله نصیری مامور تسلیم حکم شاه به محمد مصدق بود، ساعت 2 بامداد 25 مرداد به خانه او در خیابان کاخ (فلسطین جنوبی) رفت. محافظان خانه نخست وزیر، او را که علاوه بر فرماندهی گارد سلطنتی، فرستاده شاه هم بود، دستگیر کردند. شاه به محض دریافت خبر بازداشت پیک خود، به همراه همسر خود ثریا با هواپیمای شخصی به بغداد رفت. خلبان این پرواز سرگرد محمد خاتم بود که بعدها با فاطمه خواهر شاه ازدواج کرد.

روزی که هواپیمای شاه سرنگون نشد

بر اساس برخی گزارش ها، نیروی هوایی که از پرواز هواپیمای شاه اطلاع یافته بود، از مصدق که همزمان نخست وزیر و وزیر دفاع بود خواست که اجازه بازگرداندن هواپیمای شاه یا سرنگون کردن آن را صادر کند. مصدق اما با سرنگون کردن هواپیما و مرگ شاه مخالفت کرده و بازگرداندن هواپیمای شاه بدون تیراندازی را نیز ناممکن دانسته بود.

بر اساس قانون مشروطه، پیش از خروج شاه از کشور باید «شورای سلطنت» تشکیل می شد. شاه که بدون اطلاع قبلی و بی آنکه شورای سلطنت تشکیل شود از کشور فرار کرده بود مورد طعن و تمسخر قرار گرفت. دکتر حسین فاطمی وزیر خارجه دولت مصدق، خروج شاه بدون اطلاع قبلی را فرار دانست و این عمل شاه را استعفای او قلمداد کرد. او همچنین به نمایندگی های ایران در خارج از کشور دستور اکید داد که شاه هیچ سمتی ندارد و یک فراری است.

روزهای 25 تا 27 مرداد

پس از علنی شدن خبر فرار شاه از کشور، مردم به خیابان ها ریختند، مجسمه های او و پدرش رضاشاه را پایین کشیدند و علیه سلطنت شعار دادند. گروهی نیز در نقاط مختلف تهران و همچنین میدان بهارستان تظاهرات کردند و خواستار «نظام جمهوری» و پایان سلطنت شدند، کاخ های سلطنتی بسته شد و برنامه دعا به جان شاه از برنامه پادگان ها کنار رفت.

کودتای انگلیسی امریکایی پیروز شد، و پس از آن شاه که در ایتالیا به سر می برد، 28 مرداد 1332 در پیامی که از رادیو تهران پخش شد، وعده غیرمنتظره ای داد. وعده ای که یک بار دیگر 25 سال بعد، دوم شهریور 1357 هم تکرار شد. شاه با هدف آرام کردن مردم به آنها وعده دموکراسی داد و گفت که تنها اوست که می تواند در کشور دموکراسی واقعی برقرار کند. محمدرضا پهلوی که قدرت خود را در خطر می دید ادعا می کرد تظاهرات نمی تواند به دموکراسی منتهی شود. اما گفته های شاه در سال 57 دیگر تاثیری نداشت و چند ماه بعد برخلاف کودتای 28 مرداد او برای همیشه از ایران خارج شد.

بازگشت شاه؛ پایان مصدق

شاه مخلوع سرانجام در آخرین ساعات 30 مرداد 1332 به کشور بازگشت. روزی که می توان آن را روز بازداشت هواداران مصدق و منصوبان او در سراسر کشور دانست. بیش از 200 نفر به زندان رفتند و تصفیه ادارات آغاز شد. بسیاری مانند صالح آرانی مشهور به اللهیار صالح سفیر ایران در امریکا خود کناره گیری کردند.

در این روز همچنین روزنامه هایی که پس از فرار شاه مطالبی علیه او نوشته بودند توقیف شدند. روزنامه های حزب توده و نشریات احزاب هوادار مصدق که از 29 مرداد تعطیل شده بودند، با لغو پروانه مواجه شدند. روزنامه های حزب توده پس از آن به صورت زیرزمینی چاپ و به صورت غیرعلنی توزیع می شد.

پایان نفوذ بریتانیا، آغاز سلطه امریکا

شاه پیش از خروج، یکی از ضعیف ترین شاهان تاریخ ایران بود. چرا که محمد مصدق با استفاده از وضعیت بحرانی کشور و فشارهای خارجی پس از ملی شدن صنعت نفت، قدرت بسیاری گرفته بود با دربار به مقابله برخاسته بود و در بسیاری موارد محمدرضا پهلوی چاره ای جز کوتاه آمدن در برابر او نداشت.

اما محمدرضا پس از کودتا مصدق و همکاران او را در دادگاه نظامی به محاکمه سپرد، همه مخالفان را قلع و قمع کرد و به یکی از خودکامه ترین شاهان ایران تبدیل شد و نفوذ 150 ساله دولت بریتانیا در ایران، به تدریج جای خود را به نفوذ پردامنه دولت امریکا داد. گرچه حضور تاثیرگذار امریکا و دخالت آن در امور داخلی ایران چندان طولی نکشید. خروج ویلیام سولیوان سفیر امریکا از ایران و مخالفت امام خمینی(ره) رهبر انقلاب اسلامی ایران در تابستان سال 1358 با انتصاب والتر کاتلر به عنوان سفیر بعدی امریکا در تهران، رویاهای امریکا را در هم شکست.

شاه پس از بازگشت به ایران با کرمیت روزولت دیدار کرد. روزولت رییس سازمان اطلاعات مرکزی امریکا در خاورمیانه و یکی از مجریان اصلی طرح براندازی حکومت مصدق بود. بر اساس برخی اسناد تاریخی، محمدرضا شاه در این ملاقات از کرمیت روزولت سپاسگزاری کرده بود که او را به قدرت بازگردانده است.

دونالد ویلبر مامور اسبق سیا در خاورمیانه در کتابی که سال 1986 منتشر کرده، پیروزی کودتای 28 مرداد را «شانسی» دانسته است؛ چرا که پس از بازداشت سرهنگ نصیری فرستاده شاه توسط ماموران حفاظت از مصدق و همچنین بازداشت چند افسر دیگر در 25 مرداد، روزولت از ادامه کودتا مایوس شد و تصمیم به خروج فوری از ایران گرفت، اما با اصرار سرویس جاسوسی بریتانیا و برخی عوامل ایرانی، در ایران ماند و برنامه کودتا را ادامه داد.

منابع: سایت فردا ، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، مجله مهر، کتاب بحران دموکراسی در ایران/عظیمی/نشرالبرز

منبع : تبیان

https://article.tebyan.net/331153/

فرهنگ

تاریخ 10:04 1400-5-25

ماجرای اولین فرار پهلوی دوم، 3 روز قبل از کودتای 28 مرداد

25 مرداد سال 1332 شمسی، آمریکا و انگلیس در ایران کودتا کردند که البته شکست خورد؛ همان کودتایی که 3 روز بعد در 28 مرداد پیروز شد. حالا چطور بود که خارجی ها در ایران کودتا می کردند و اصلا چه خبر بود؟!

همین دیروز| گروه تاریخ خبرگزاری فارس امین رحیمی: انگلیس مصدق را دوست نداشت؛ چون مدام از ملی شدن صنعت نفت سخن می گفت و می خواست دست شرکت های انگلیسی را از نفت ایران کوتاه کند و کلا با انگلیسی ها میانه خوبی نداشت و آنها را استعمارگر می دانست. آمریکا هم مصدق را دوست نداشت؛ چون در رقابت شدید با شوروی کمونیستی بود و مصدق با حزب توده ایران که کمونیست ها بودند، رابطه خوبی داشت. محمدرضا پهلوی هم مصدق را دوست نداشت، چون مصدق سلطنت را نهادی نمادین می دانست و معتقد بود پهلوی دوم نباید در سیاست دخالت کند و همه کاره مملکت باشد. دربار هم مصدق را دوست نداشت، چون طرفداران مصدق در مجلس و دولت با دخالت درباریان و وابستگان پهلوی در امور کشور مخالفت می کردند.

طرف دیگر ماجرا «محمد مصدق» بود که نخست وزیر بود و تا اندازه ای حمایت اقشار مختلف مردم و برخی چهره های صاحب نفوذ را داشت. دیگر اینکه چون پهلوی ها در آن روزگار هم حسابی بدنام بودند در بلندمدت این احتمال وجود داشت که طرفداران مصدق، سلطنت را ساقط کنند و در ایران حکومتی دیگر برپا شود. این بود که انگلیس که خودش در ایران سفارت نداشت و سفارتش را دولت مصدق بسته بود، رفت پیش آمریکا و گفت بیا یک کاری کنیم و دولت مصدق را ساقط کنیم تا محمدرضا پهلوی دوباره همه کاره ایران بشود و دوباره مثل سابق خوش بگذرد!

پهلوی دوم همیشه به حمایت آمریکا و انگلیس نیاز داشت و سفرای این کشورها وی را «ساقه نازک» نام داده بودند

چرچیل به سرحد انفجار رسید!

کودتا از چند ماه پیش برنامه ریزی شده بود و نامش «عملیات آژاکس» بود و قرار بود نخستین ساعات بامداد روز 25 مرداد اجرا شود و پهلوی دوم 2 فرمان برای عزل مصدق باشد و انتصاب «فضل الله زاهدی» به عنوان نخست وزیر جدید امضاء کرده بود و خودش کجا بود؟ از ترس رفته بود کلاردشت که اگر اوضاع خراب شد از ایران فرار کند.

«نعمت الله نصیری» هم که فرمانده گارد سلطنتی بود، فرمان عزل مصدق را برداشت و ساعت 2 شب با خودروهای نظامی رفت درِ خانه مصدق در خیابان کاخ (فلسطین فعلی) که او را دستگیر کند. اما مصدق به جای اینکه از فرمان شاه اطاعت کند، دستور داد محافظانش نصیری و همراهانش را دستگیر کنند. این طوری بود که صبح روز 25 مرداد همه فهمیدند که دیشب خبرهایی بوده و کودتایی بوده. خبر شکست کودتا که به پهلوی دوم رسید، الفرار به سمت بغداد و بعد ایتالیا.

طرفداران مصدق چند تا سرهنگ و سرتیپ دیگر را که جزو سران کودتا بودند به سرعت دستگیر کردند و روزنامه تایمز لندن نوشت: «باید از ایران چشم پوشید... در سفارت مان شنیدم که چرچیل [نخست وزیر وقت بریتانیا] از شنیدن این خبر به سرحد انفجار رسیده است» و جانشین وزیر خارجه آمریکا برای رئیس جمهور این کشور نوشت: «اکنون ما ناچاریم با دید دیگری به جریان ایران نگاه کنیم. و اگر می خواهیم چیزی از مواضع خود را در آنجا حفظ کنیم، احتمالاً مجبور خواهیم شد که به هر ترتیبی شده، خودمان را با مصدق دمساز کنیم».

آن روز وضعیت به گواه طراحان نقشه کودتا این گونه بود: «همه چیز ازدست رفته به نظر می رسد. شاه با ملکه ثریا و چند نفر از درباریان وفادارش از کشور گریخت.... در تهران پلیس های دولت مصدق برای پیداکردن زاهدی که عملاً به وسیله سفارت آمریکا پنهان شده بود، جستجوی گسترده ای آغاز کرد».

دولت آمریکا هم به «کرمیت روزولت» فرمانده کودتا که در ایران بود، دستور داد که: «عملیات را رها کن و از کشور خارج شو». روزولت چه کرد؟ از دستور اطاعت نکرد و از ایران خارج نشد و 3 روز بعد دوباره کودتا کرد و همه می دانیم چه شد.

دولت «محمد مصدق» در دهه 30 شمسی با تحولات تاریخی فراوان همراه بود و عاقبت با کودتا سرنگون شد

صدایش از وحشت می لرزید

شاه اولین بار چطوری از ایران فرار کرد؟ همسرش «ثریا اسفندیاری» که همراهش بود برای تاریخ نقل کرده است: «ما به منطقه کلاردشت نزدیک رامسر پرواز کردیم. مسافرت ما ظاهرا طبیعی و برای فرار از گرمای طاقت‏ فرسای تهران بود. چند تن از دوستان نزدیک ما هم در کلاردشت به ما پیوستند، ولی هیچ کدام از آنها از صدور فرمان برکناری مصدق و انتصاب سرلشکر زاهدی به جانشینی وی اطلاع نداشتند. اخبار تهران و سایر پیام ‏ها و گزارش ها‏ را از طریق فرستنده ای که در کاخ سعدآباد نصب شده بود، دریافت می‏ کردیم.... ما بی ‏صبرانه منتظر خبرهای تهران بودیم. فرستنده سعدآباد از کار افتاد. شاه مضطرب و نگران در طول و عرض اطاق قدم می‏ زد و من که کم تر از او نگران نبودم، روی مبل نشسته و ساکت بودم. نمی ‏‏دانم چه ساعتی به خواب رفته بودم که ساعت چهار صبح شاه مرا از خواب بیدار کرد و درحالی که صدایش از وحشت و اضطراب می‏ لرزید، گفت: ثریا همان طور که پیش ‏بینی کرده بودم، کار خراب شد. مصدق از فرمان برکناری خود اطاعت نکرده و زاهدی هم به جای اینکه دست به کاری بزند، مخفی شده است. هرچه زودتر باید از اینجا فرار کنیم. باید خودمان را به رامسر برسانیم و از آنجا به بغداد پرواز کنیم».

صفحه اول روزنامه «باختر امروز» در فردای روز کودتای ناموفق

امروز در تاریخ مناسبت های دیگری هم هست

امروز 25 مرداد مصادف با 16 اوت میلادی و 7 محرم هجری قمری در تقویم تاریخ، مناسبت های دیگری هم دارد.

زادروز «ابوالفتح یوسف شیبانی» مشهور به «ابن مجاور» دانشمند و جغرافی دان مسلمان در سال 601 قمری

ولادت مرجع عالی قدر شیعه حضرت آیت الله العظمی «سید محمد هادی میلانی» در سال 1313 قمری

درگذشت عالم بزرگوار «جعفر بن حاج محمد نزاری نقدی» در سال 1370 قمری

درگذشت «مارگارت میچل» نویسنده معروف آمریکایی در سال 1949 میلادی

درگذشت «احمد فردید» فیلسوف معاصر ایرانی در سال 1373 شمسی

منبع : سایت خبرگزاری فارس

https://www.farsnews.ir/news/14000525000052/

******************************